
Badacze, którzy planują projekt w polskiej uczelni lub instytucie naukowym, mają czas do 15 grudnia 2026 r., do godz. 14:00, na złożenie wniosku w dwóch konkursach Narodowego Centrum Nauki (NCN). OPUS 32 jest otwarty dla osób ze stopniem doktora i bez niego, a SONATA 22 – dla tych, którzy uzyskali doktorat w latach 2019–2024. W obu mogą startować badacze z zagranicy, jeśli spędzą w Polsce co najmniej połowę czasu trwania projektu.
Narodowe Centrum Nauki (NCN) z siedzibą w Krakowie to główna polska agencja finansująca badania podstawowe. Jego dwa duże jesienne konkursy, OPUS 32 i SONATA 22, zamykają się 15 grudnia 2026 r. o godz. 14:00. Liczy się zatrudnienie w instytucji realizującej projekt w Polsce i czas, który w niej spędzasz. Konkursy pasują zarówno do postdoków za granicą, którzy rozważają przeprowadzkę do Polski, jak i do badaczy już tu pracujących, którzy chcą kierować własnym projektem.
OPUS to ogólny konkurs NCN na projekty badawcze. Według strony konkursu OPUS 32 kierownikiem projektu może być badacz ze stopniem doktora lub bez niego, o ile ma co najmniej jedną publikację naukową opublikowaną lub przyjętą do druku. Projekty mogą trwać 12, 24, 36 lub 48 miesięcy, a budżet OPUS 32 wynosi 600 mln zł. Badacz może być wskazany jako kierownik projektu tylko w jednym wniosku.
W ramach konkursu działa też OPUS LAP – ścieżka dla wspólnych projektów z zespołami partnerskimi z Austrii, Czech, Słowenii, Niemiec, Szwajcarii, Luksemburga lub Belgii-Flandrii w ramach programu Weave, a także z zespołami z Hiszpanii. Zespoły zagraniczne składają wnioski we własnych agencjach krajowych. Współpraca międzynarodowa nie jest obowiązkowa, a NCN zaznacza, że wnioski z partnerami nie są traktowane preferencyjnie. Wyniki OPUS 32 są spodziewane do końca czerwca 2027 r., a wnioski LAP trwają dłużej, bo decyzję muszą podjąć także agencje partnerskie.
SONATA 22 jest przeznaczona dla badaczy, którzy uzyskali stopień doktora od 2 do 7 lat przed rokiem złożenia wniosku – w tej edycji oznacza to okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2024 r. Okres ten można wydłużyć, np. po urlopie związanym z opieką nad dzieckiem. Projekty trwają 12, 24 lub 36 miesięcy, a budżet SONATA 22 wynosi 200 mln zł. Warunki konkursu nie określają maksymalnej ani minimalnej kwoty kosztów projektu, natomiast koszty pośrednie mogą wynieść najwyżej 20% kosztów bezpośrednich. Wyniki mają być znane w czerwcu 2027 r.
Oba konkursy mają praktyczne warunki, ważne, jeśli przeprowadzasz się z innego kraju. Według stron konkursów NCN:
Wnioski składa się elektronicznie w systemie OSF, prowadzonym przez Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy (OPI PIB). Formularze OPUS 32 i SONATA 22 są tam dostępne od 1 października 2026 r. Konkurencja jest duża. W poprzednich edycjach, OPUS 30 z LAP/Weave i SONATA 21, NCN otrzymało ponad 3700 wniosków i zarekomendowało do finansowania 279 projektów OPUS i 243 projekty SONATA o łącznej wartości blisko 912 mln zł. Współczynnik sukcesu liczony według liczby wniosków wyniósł 13,34% w OPUS (bez wniosków LAP) i 18,02% w SONATA.
Ciekawostka: W latach 2011–2025 NCN otrzymało w konkursach krajowych 157 423 wnioski i sfinansowało 33 027 projektów, przyznając granty o łącznej wartości 18,53 mld zł – mniej więcej jeden sfinansowany projekt na pięć wniosków.
Wspólne projekty dwu- lub trójstronne mogą też przejść przez Weave-UNISONO. Wtedy agencja partnerska, np. FWF, GAČR, ARIS, SNSF, DFG, FNR lub FWO, pełni rolę agencji wiodącej, a polski zespół składa swój wniosek do NCN w OSF najpóźniej 7 dni kalendarzowych po złożeniu wspólnego wniosku w tej agencji. Wnioski rozpoczęte w OSF w 2026 r. trzeba wysłać do 31 grudnia 2026 r.
Badacze bez doktoratu mogą też startować w konkursie PRELUDIUM. Jego edycja z 2026 r., PRELUDIUM 25, była otwarta od 16 marca do 16 czerwca 2026 r., a wyniki są spodziewane w grudniu 2026 r. Według harmonogramu NCN konkurs SONATINA 11 zostanie ogłoszony 15 grudnia 2026 r., z terminem składania wniosków 15 marca 2027 r. SONATINA jest dla badaczy na początku kariery, którzy uzyskali doktorat w ciągu 3 lat przed złożeniem wniosku, i obejmuje 3–6-miesięczny staż w zagranicznym ośrodku naukowym.
O wizach, zezwoleniach na pobyt, kosztach życia i studiach doktoranckich przeczytasz w naszym przewodniku po studiach w Polsce (po angielsku). Jeśli wciąż porównujesz kraje, nasz przewodnik po studiach (po angielsku) omawia doktoraty i możliwości badawcze w całej Europie.
Wnioski w konkursach OPUS 32 i SONATA 22 można składać w OSF do 15 grudnia 2026 r., do godz. 14:00. OPUS 32 jest otwarty dla badaczy ze stopniem doktora lub bez niego, z co najmniej jedną publikacją, a SONATA 22 – dla osób z doktoratem z lat 2019–2024. W obu konkursach kierownik projektu musi być zatrudniony w polskiej instytucji realizującej projekt i spędzić w Polsce co najmniej połowę czasu trwania projektu.