Niemcy

⇑Uczelnie

Wybór w Niemczech jest ogromny. Według statystyki Konferencji Rektorów (HRK) w semestrze zimowym 2025/26 422 uczelnie prowadziły łącznie 22 426 kierunków studiów. Najważniejsze typy uczelni to:

• uniwersytety (Universitäten), w tym uniwersytety techniczne (Technische Universitäten) – studia akademickie, silnie związane z badaniami,
• uczelnie nauk stosowanych (Hochschulen für angewandte Wissenschaften, HAW, dawniej Fachhochschulen) – studia nastawione na praktykę zawodową,
• uczelnie artystyczne i muzyczne (Kunst- und Musikhochschulen) – przyjmują na podstawie egzaminu z uzdolnień.

Każdy kierunek i każdą uczelnię znajdziesz w wyszukiwarce Hochschulkompass prowadzonej przez HRK.

Niemcy – lista i prezentacje uczelni

⇑Poziom studiów

Studia są podzielone na stopnie, podobnie jak w Polsce:

• Bachelor – zwykle 3–4 lata,
• Master – zwykle 1–2 lata, po licencjacie,
• doktorat (Promotion) – zwykle 3–5 lat.

Część kierunków kończy się nie licencjatem, tylko egzaminem państwowym (Staatsexamen) – tak studiuje się m.in. medycynę, stomatologię, farmację i prawo. Trwa to zwykle 4–6 lat. Na niektórych uczelniach zostały też dawne studia jednolite zakończone tytułem Diplom albo Magister Artium (4–6 lat).

Rok akademicki dzieli się na semestr zimowy (Wintersemester) i letni (Sommersemester).

Niemcy – kierunki I stopnia
Niemcy – kierunki studiów jednolitych
Niemcy – kierunki magisterskie II stopnia
Niemcy – kierunki studiów doktoranckich

⇑Rekrutacja

W Niemczech nie ma jednego systemu rekrutacji. Zależnie od kierunku i uczelni zgłaszasz się jedną z trzech dróg:

• bezpośrednio na uczelnię – przez jej portal rekrutacyjny,
• przez uni-assist – serwis, który sprawdza zagraniczne świadectwa dla ponad 180 uczelni członkowskich. Za pierwszy kierunek w semestrze płacisz 75 €, za każdy kolejny 30 € (część uczelni pokrywa tę opłatę za kandydatów). Na wynik weryfikacji czeka się zwykle 4–6 tygodni,
• przez hochschulstart.de – centralny system dla medycyny, stomatologii, weterynarii i farmacji (Zentrales Verfahren). Jako obywatel UE składasz wniosek tak samo jak kandydat z Niemiec. Kandydaci spoza UE/EOG bez niemieckiego świadectwa zwykle zgłaszają się zamiast tego bezpośrednio na uczelnię, w puli miejsc dla kandydatów z zagranicy.

Terminy: na semestr zimowy często do 15 lipca, na letni do 15 stycznia – ale każda uczelnia może mieć własne. W hochschulstart na semestr zimowy 2026/27 termin mijał 31 maja 2026 dla osób ze świadectwem uzyskanym przed 16 stycznia 2026 r. (Alt-Abiturienten) i 15 lipca 2026 dla tegorocznych maturzystów (Neu-Abiturienten).

Jeśli pochodzisz spoza UE/EOG, zgłoś się jak najwcześniej: decyzja o przyjęciu jest potrzebna do wniosku o wizę, a na termin w ambasadzie i na decyzję trzeba poczekać (patrz: Pobyt – formalności).

Czy twoja matura wystarczy na dany kierunek i jakie dokumenty (tłumaczenia, uwierzytelnione kopie) są potrzebne, sprawdzisz w biurze rekrutacji uczelni albo w uni-assist.

⇑Egzaminy na studia

Na większość kierunków nie ma egzaminów wstępnych. Na kierunkach z limitem miejsc (Numerus clausus) liczy się przede wszystkim średnia ze świadectwa, a uczelnia może dodać własne kryteria, np. testy albo rozmowę.

Na medycynę, stomatologię, weterynarię i farmację miejsca rozdziela hochschulstart – oprócz ocen liczą się tam też kryteria ustalane przez uczelnie. Na uczelniach artystycznych i muzycznych zdajesz egzamin z uzdolnień.

⇑Język

Większość kierunków prowadzona jest po niemiecku. Uczelnie wymagają zwykle poziomu odpowiadającego egzaminowi DSH-2. Uniwersytet w Bonn uznaje za równoważne m.in.:

• TestDaF z wynikiem TDN 4 we wszystkich czterech częściach,
• Goethe-Zertifikat C2 i telc Deutsch C1 Hochschule,
• Niemiecki Dyplom Językowy (DSD II) i austriacki ÖSD C2.

DSH zdajesz na uczelni w Niemczech, a TestDaF – w ponad 500 ośrodkach w 100 państwach, także w wersji cyfrowej. Jeśli studiujesz kierunek w całości po angielsku, niemieckiego zwykle nie musisz potwierdzać.

Kierunków po angielsku jest w semestrze zimowym 2025/26 2383 (10,6% wszystkich), ale głównie na studiach magisterskich: 1944 wobec 439 na studiach I stopnia. Wymagany jest wtedy zwykle IELTS albo TOEFL. Szukaj ich w bazie DAAD International Programmes.

Niemcy – uczelnie z kierunkami w języku angielskim

⇑Pobyt - formalności

Jako obywatel UE nie potrzebujesz wizy ani zezwolenia na pobyt. Masz za to obowiązek meldunkowy: gdy znajdziesz pokój albo mieszkanie, w ciągu dwóch tygodni zgłaszasz się do urzędu meldunkowego (Bürgeramt, Einwohnermeldeamt). Przy meldunku dostajesz potwierdzenie, które pokazuje, że masz prawo mieszkać w Niemczech. Czasem urząd poprosi też o dowód ubezpieczenia zdrowotnego i środków na utrzymanie.

Studenci spoza UE/EOG zwykle potrzebują wizy w celu studiów. Wniosek składają przed wyjazdem w ambasadzie lub konsulacie Niemiec w swoim kraju – w wielu krajach online przez portal konsularny niemieckiego MSZ (Consular Services Portal). Kto czeka jeszcze na decyzję o przyjęciu, może złożyć wniosek o wizę dla kandydata na studia. Obywatele niektórych państw, np. Australii, Japonii, Kanady, Korei Południowej, USA i Wielkiej Brytanii, wjeżdżają bez wizy i o zezwolenie występują już w Niemczech. Po przyjeździe meldują się jak wszyscy, a potem dostają w urzędzie ds. cudzoziemców (Ausländerbehörde) zezwolenie na pobyt w celu studiów (§ 16b ustawy o pobycie). Główne dokumenty to decyzja o przyjęciu, potwierdzenie znajomości języka, ubezpieczenie zdrowotne i dowód środków – zwykle konto zablokowane (Sperrkonto) z kwotą 11 904 € na rok, czyli 992 € miesięcznie (2026). Zamiast tego urząd może uznać stypendium albo formalne zobowiązanie (Verpflichtungserklärung) osoby mieszkającej w Niemczech. Uwaga: Make it in Germany i niemieckie MSZ podają na 2026 r. 11 904 € rocznie, ale kwota jest powiązana z BAföG – w sierpniu 2026 r. rząd przyjął projekt reformy BAföG i jeśli wejdzie ona w życie, kwota może wzrosnąć. Przed otwarciem konta sprawdź aktualną kwotę na stronie ambasady lub konsulatu Niemiec.

Ubezpieczenie zdrowotne jest w Niemczech obowiązkowe dla studentów. Dowód ubezpieczenia jest potrzebny do immatrykulacji, a studentom spoza UE/EOG także do zezwolenia na pobyt. Jeśli masz ubezpieczenie w Polsce, zapytaj w NFZ, czy będzie ważne w Niemczech – podstawą jest Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ). Jeśli nie, wykupisz ubezpieczenie w publicznej kasie chorych. Do 30. roku życia płacisz obniżoną stawkę studencką.

⇑Czesne

Na większości uczelni publicznych nie ma czesnego za studia I stopnia i za wiele studiów magisterskich. Każdy student płaci natomiast co semestr składkę semestralną (Semesterbeitrag) – według DAAD od 100 do 350 €, zależnie od uczelni. Przykład: na Uniwersytecie w Heidelbergu to 189,80 € za semestr (80 € opłaty administracyjnej, 95 € na Studierendenwerk, 10 € na samorząd studencki i drobne opłaty za rowery miejskie i teatry).

Wyjątki:

• Badenia-Wirtembergia pobiera od studentów spoza UE 1500 € za semestr, a za drugi kierunek studiów (Zweitstudium) – 650 € za semestr, także od studentów z UE,
• TU München od semestru zimowego 2024/25 pobiera od studentów spoza UE 2000 lub 3000 € za semestr na studiach I stopnia i 4000 lub 6000 € na magisterskich,
• część studiów magisterskich (zwłaszcza niekonsekutywnych) i kierunków online kosztuje dużo więcej, czasem ponad 10 000 € za semestr.

Jeśli pochodzisz spoza UE/EOG, dokładnie sprawdź opłaty na wybranej uczelni – zależą od landu i uczelni.

⇑Zakwaterowanie, utrzymanie

Według portalu Study in Europe student w Niemczech wydaje na życie średnio 1150 € miesięcznie. Najwięcej pochłania mieszkanie, a ceny bardzo różnią się między miastami – Monachium, Frankfurt czy Hamburg są dużo droższe niż mniejsze ośrodki.

Najtańsze są akademiki Studierendenwerków: ok. 197 000 miejsc w ponad 1700 domach studenckich, średnio 318 € miesięcznie z opłatami. Miejsc jest jednak za mało, więc wniosek złóż od razu po decyzji o studiach. Inne opcje to pokój we wspólnym mieszkaniu (WG) albo wynajem prywatny.

Studierendenwerki prowadzą też stołówki (Mensa) i doradztwo dla studentów. Swój znajdziesz na studierendenwerke.de.

⇑Stypendia

Stypendiów jest sporo, ale konkurencja duża:

• baza stypendiów DAAD – filtrujesz po kraju pochodzenia, poziomie studiów i kierunku. Selekcja w programach DAAD jest bardzo ostra,
• Deutschlandstipendium – 300 € miesięcznie (połowę płaci państwo, połowę prywatni fundatorzy), niezależnie od dochodów i obywatelstwa. Mogą o nie ubiegać się studenci wszystkich narodowości, a wniosek składasz na swojej uczelni,
• Erasmus+ – semestr lub rok w Niemczech w ramach wymiany z polską uczelnią,
• Erasmus Mundus – wspólne studia magisterskie kilku uczelni, z szansą na stypendium na cały program.

Własne stypendia mają też fundacje i uczelnie – pytaj w biurze międzynarodowym (International Office).

⇑Praca podczas studiów

Jako obywatel UE możesz pracować w Niemczech bez zezwoleń. Pilnuj jednak limitu: jeśli w trakcie semestru pracujesz więcej niż 20 godzin tygodniowo, musisz płacić składki na ubezpieczenia społeczne jak zwykły pracownik.

Studenci spoza UE/EOG mogą pracować 140 pełnych albo 280 połówkowych dni w roku albo do 20 godzin tygodniowo w okresie zajęć – bez zgody Federalnej Agencji Pracy. Praca asystenta studenckiego na uczelni nie wlicza się do tego limitu. Na własną działalność potrzebna jest zgoda urzędu ds. cudzoziemców.

Oferty dla studentów znajdziesz w biurze karier uczelni i w Studierendenwerku. Oferty dla naukowców publikuje EURAXESS.

Niemcy – jak szukać pracy?
Jak szukać pracy za granicą?

⇑Pomocne linki

• Study in Europe – Niemcy – oficjalny profil kraju w portalu Komisji Europejskiej,
• Study in Germany – portal DAAD dla studentów z zagranicy: uczelnie, rekrutacja, koszty, wiza i ubezpieczenie,
• Make it in Germany – wiza na studia – oficjalne informacje rządu Niemiec o wizach, zezwoleniach na pobyt i pracy w trakcie studiów dla osób spoza UE,
• Hochschulkompass – wyszukiwarka wszystkich kierunków w Niemczech,
• DAAD International Programmes – kierunki po angielsku,
• uni-assist i hochschulstart.de – systemy rekrutacji,
• baza stypendiów DAAD i Deutschlandstipendium – stypendia,
• Studierendenwerke – akademiki, stołówki i wsparcie socjalne,
• ENIC-NARIC – uznawanie dyplomów w Europie,
• Eurodesk i Eurodesk Polska – bezpłatna informacja o nauce, stażach i wolontariacie w Europie.