Szwajcaria

⇑Uczelnie

Szwajcaria to mały kraj z bardzo mocnymi uczelniami. Według szwajcarskiego serwera edukacyjnego educa.ch masz do wyboru:

• 10 uniwersytetów kantonalnych – m.in. w Zurychu, Genewie, Lozannie, Bernie i Bazylei,
• 2 federalne politechniki – ETH Zurich i EPFL w Lozannie,
• uczelnie nauk stosowanych (Fachhochschulen, hautes écoles spécialisées) – obecnie 8 publicznych i 1 prywatna, studia nastawione na praktykę,
• uczelnie pedagogiczne (Pädagogische Hochschulen, hautes écoles pédagogiques) – kształcą nauczycieli; formalnie należą do uczelni nauk stosowanych.

Łącznie to ponad 4000 kierunków. Wszystkie znajdziesz w wyszukiwarce studyprogrammes.ch.

Szwajcaria – lista i prezentacje uczelni

⇑Poziom studiów

Studia na uniwersytetach i politechnikach mają trzy stopnie:

• Bachelor – 3 lata studiów stacjonarnych,
• Master – półtora do dwóch lat, 90–120 ECTS,
• doktorat – po magisterium.

Rok akademicki dzieli się na semestr jesienny i wiosenny.

Szwajcaria – kierunki I stopnia
Szwajcaria – kierunki studiów jednolitych
Szwajcaria – kierunki magisterskie II stopnia
Szwajcaria – kierunki studiów doktoranckich

⇑Rekrutacja

Nie ma centralnej rekrutacji – każda uczelnia sama ustala zasady i terminy, a ty składasz wniosek bezpośrednio do niej.

Na studia I stopnia potrzebujesz świadectwa, które uczelnia uzna za równoważne szwajcarskiej maturze. Wymagania dla świadectw z poszczególnych krajów (przedmioty, wyniki) publikuje swissuniversities – sprawdź tam część o Polsce, zanim wybierzesz przedmioty rozszerzone.

Przykładowe terminy – Uniwersytet w Zurychu (dla kandydatów z zagranicznym świadectwem):

• semestr jesienny – od 1 stycznia do 30 kwietnia; spóźnione zgłoszenia do 31 lipca za dodatkową opłatą 300 CHF,
• semestr wiosenny – od 1 lipca do 30 listopada.

Inne uczelnie mają własne terminy – sprawdź je na stronie wybranej uczelni.

Jeśli pochodzisz spoza UE/EFTA, zgłoś się wcześnie: list z uczelni jest potrzebny do wniosku o wizę, a jej wydanie trwa co najmniej 8 tygodni (patrz: Pobyt – formalności).

⇑Egzaminy na studia

Na większość kierunków nie ma egzaminów wstępnych – liczy się świadectwo. Wyjątkiem jest medycyna: zgłaszasz się przez swissuniversities do 15 lutego i zdajesz test predyspozycji do studiów medycznych (EMS).

Uwaga: na medycynę przyjmowani są tylko niektórzy cudzoziemcy – m.in. osoby z zezwoleniem na osiedlenie się (C) i mieszkające w Szwajcarii albo obywatele UE/EFTA pracujący w Szwajcarii w zawodach medycznych. Kandydat, który przyjeżdża z Polski tylko na studia, zwykle nie spełnia tych warunków.

⇑Język

Język studiów zależy od regionu: niemiecki (m.in. Zurych, Berno, Bazylea), francuski (Genewa, Lozanna, Neuchâtel) albo włoski (Università della Svizzera italiana w Ticino). Dobra znajomość języka wykładowego to podstawowy warunek przyjęcia. Przykłady:

• Uniwersytet w Zurychu wymaga od kandydatów, dla których niemiecki nie jest językiem ojczystym, poziomu co najmniej C1,
• na ETH Zurich wszystkie studia I stopnia prowadzone są po niemiecku, a angielski jest niezbędny.

Po angielsku studiujesz głównie na poziomie magisterskim. Wymagany jest wtedy zwykle IELTS albo TOEFL. Język każdego kierunku sprawdzisz w studyprogrammes.ch.

Szwajcaria – uczelnie z kierunkami w języku angielskim

⇑Pobyt - formalności

Szwajcaria nie należy do UE, ale dzięki umowie o swobodnym przepływie osób jako obywatel UE nie potrzebujesz wizy. Potrzebujesz za to zezwolenia na pobyt dla osób nieaktywnych zawodowo:

• zgłaszasz się w urzędzie gminy albo kantonalnym urzędzie ds. migracji (zależnie od kantonu) najpóźniej 14 dni po przyjeździe,
• pokazujesz potwierdzenie przyjęcia na uznaną uczelnię, dowód środków na utrzymanie (tak, by nie korzystać z pomocy społecznej) i ubezpieczenie zdrowotne z ubezpieczeniem od wypadków,
• zezwolenie dostajesz na czas studiów albo na rok; jest automatycznie przedłużane do końca studiów, jeśli nadal spełniasz warunki.

Studenci spoza UE/EFTA potrzebują przed wjazdem wizy krajowej (typu D) na studia. Wniosek składa się w ambasadzie lub konsulacie Szwajcarii w kraju zamieszkania – Uniwersytet w Zurychu radzi zrobić to co najmniej 3 miesiące przed planowanym przyjazdem, a wydanie wizy trwa co najmniej 8 tygodni. Potrzebne są m.in. list z uczelni, dowód środków, ubezpieczenie zdrowotne z ubezpieczeniem od wypadków, plan studiów, list motywacyjny, CV, potwierdzenie znajomości języka, potwierdzenie zakwaterowania i zobowiązanie do wyjazdu ze Szwajcarii po studiach. Kwotę środków ustala kanton – np. kanton Zurych wymaga 21 000 CHF rocznie, więc sprawdź wymóg kantonu, w którym będziesz studiować. Po przyjeździe trzeba się w ciągu 14 dni zarejestrować w miejscu zamieszkania – wtedy wydawane jest zezwolenie na pobyt B.

Ubezpieczenie zdrowotne jest w Szwajcarii obowiązkowe – trzeba je wykupić w ciągu 3 miesięcy od przyjazdu. Jako student z UE z Europejską Kartą Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) możesz wystąpić do urzędu kantonalnego o zwolnienie z obowiązku szwajcarskiej polisy, jeśli nie pracujesz. Studenci z innych krajów też mogą wystąpić o zwolnienie, jeśli mają prywatną polisę o zakresie równoważnym szwajcarskiemu.

⇑Czesne

Czesne ustala każda uczelnia i jest płatne co semestr. Uwaga: wiele uczelni pobiera od studentów z zagranicy więcej niż od Szwajcarów – a obywatelstwo UE nie wystarczy, żeby płacić mniej.

• ETH Zurich: od semestru jesiennego 2025 jest 730 CHF dla Szwajcarów i osób, które zdały maturę, mieszkając w Szwajcarii, oraz 2190 CHF za semestr dla pozostałych cudzoziemców. Obywatel UE płaci niższą stawkę tylko wtedy, gdy przed startem studiów miał już m.in. szwajcarskie zezwolenie B, L lub G z prawem do pracy albo zezwolenie C. Grupy nie zmienisz w trakcie studiów, nawet przy przejściu na magisterkę,
• Uniwersytet w Lozannie (UNIL): 500 CHF za semestr – tyle samo dla Szwajcarów i cudzoziemców (2026/27),
• Uniwersytet Genewski: 500 CHF za semestr (65 CHF opłat stałych i 435 CHF czesnego).

W roku 2026/27 stawki dla cudzoziemców wynoszą np. 2190 CHF na EPFL, 2550 CHF na Uniwersytecie w Bernie i 4000 CHF na USI. Portal Study in Switzerland podaje ogólny zakres 500–4000 CHF za semestr. Te stawki dotyczą tak samo studentów z UE i spoza UE.

⇑Zakwaterowanie, utrzymanie

Szwajcaria jest jednym z najdroższych krajów do studiowania. ETH Zurich radzi przyjąć na życie i studia 20 000–26 000 CHF rocznie. Przykładowy budżet studenta w portalu Study in Switzerland to 1850 CHF miesięcznie, w tym ok. 700 CHF na mieszkanie i 600 CHF na jedzenie.

Mieszkanie zacznij szukać wcześnie – pokoi w akademikach jest mało, a ceny mocno różnią się między miastami. Pomagają spółdzielnie i biura mieszkaniowe dla studentów, np. WOKO w Zurychu, WoVe w Bazylei czy SUB w Bernie, oraz biura mieszkaniowe uczelni.

⇑Stypendia

Stypendia dla studentów z zagranicy dotyczą głównie studiów magisterskich, badań i wymian:

• stypendia uczelni na studia magisterskie – np. ETH Excellence Scholarship, EPFL Excellence Fellowships, Excellence Master Fellowships Uniwersytetu Genewskiego,
• Swiss Government Excellence Scholarships – stypendia rządowe dla absolwentów z dyplomem, głównie na badania, doktorat lub staż podoktorski,
• wymiana studencka – Szwajcaria nie jest w Erasmus+, ma własny program SEMP. Student przyjeżdżający na wymianę dostaje od rządu 380–440 CHF miesięcznie. Jeśli planowane stowarzyszenie z Erasmus+ dojdzie do skutku, od czerwca 2027 r. wymiany będzie finansował już Erasmus+.

Stypendia kantonalne mają w każdym kantonie inne zasady. Przegląd znajdziesz na studyinswitzerland.plus.

⇑Praca podczas studiów

Jako obywatel UE/EFTA w trakcie semestru możesz pracować do 15 godzin tygodniowo, a w przerwach semestralnych – na pełen etat. Każdą pracę, także nieodpłatną, trzeba zgłosić urzędowi imigracyjnemu.

Studenci spoza UE/EFTA też mogą pracować do 15 godzin tygodniowo, ale dopiero pół roku po rozpoczęciu studiów, i potrzebują zezwolenia.

Uwaga: limit 15 godzin i półroczne oczekiwanie potwierdza portal Study in Switzerland, ale nie opisuje on, jak uzyskać zezwolenie na pracę – zanim podejmiesz pracę, zapytaj w kantonalnym urzędzie ds. migracji albo w biurze uczelni dla studentów zagranicznych.

Oferty dla studentów znajdziesz w biurach karier uczelni.

Szwajcaria – jak szukać pracy?
Jak szukać pracy za granicą?

⇑Pomocne linki

• Study in Switzerland – portal swissuniversities dla studentów z zagranicy: rekrutacja, koszty, pobyt, praca,
• Study in Switzerland – wizy i zezwolenia – wjazd, wizy i zezwolenia na pobyt dla studentów z UE/EFTA i spoza,
• swissuniversities – konferencja rektorów: wymagania dla świadectw z różnych krajów, czesne uczelni, rekrutacja na medycynę,
• studyprogrammes.ch – wyszukiwarka kierunków,
• SEM – Sekretariat Stanu ds. Migracji: zezwolenia na pobyt,
• BAG – ubezpieczenie zdrowotne studentów z zagranicy,
• stypendia i Movetia – stypendia i wymiany studenckie,
• ENIC-NARIC – uznawanie dyplomów w Europie,
• Eurodesk i Eurodesk Polska – bezpłatna informacja o nauce, stażach i wolontariacie w Europie.